آموزش و پرورش، گسترده ترین و مهم ترین نهاد تربیت نسلی است که نقش اساسی در حفظ و پیشرفت دستاوردهای انقلاب و تحقق آرمان های نظام اسلامی داشته و دارد؛ به گونه ای که آینده فرهنگی، تربیتی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فناوری کشور و شکل گیری فرایند خودسازی و جامعه پردازی متربیان و نقش آنها در تمدن سازی، باید از آموزش و پرورش امروز آغاز شود.
تأکیدهای مکرر امام راحل (قدسسره) و مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی) مبنی بر ضرورت تحول بنیادین در آموزش و پرورش حاکی از اهمیت این امر است و تحقق سیاستهای کلی ابلاغی و اجرای اسناد تحول بنیادین آموزش و پرورش و برنامه درسی ملی در صورتی میتواند عینیت یابد که در بستر يك الگوی جامع تحولی به مدارس و معلمان ارائه گردد.
از این رو سازمان مدارس الگوی صالح با استعانت از الطاف الهی در مسیر تحقق اهداف کلان، مأموریت، سیاست های طرح اساسی ابلاغی از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله العالی) و به موجب راهبرد دوم، اقدام به طراحی و تدوین الگوی تربیت کوثری برای چهار دوره تحصیلی رسمی آموزش و پرورش نمود.
الگوی تربیت کوثری به عنوان الگویی تحولآفرین در نظام آموزش و پرورش طراحی و ارائه شده است. این الگو با الهام از آموزههای اسلام ناب محمدی (صلی الله علیه و آله) و اسناد تحول بنیادین، به دنبال ایجاد تحولی عمیق در فرآیند تعلیم و تربیت است تا دانشآموزان را در ابعاد مختلف فردی، اجتماعی، علمی و معنوی پرورش دهد.
الگوی تربیت کوثری برنامه تربیت و یادگیری مدارس برخوردار از روحیه تحولخواه و جهادی در تربیت اسلامی مطلوب است که در هشت محور، فرصت تحول و خلاقیت آموزشی و پرورشی را فراهم آورده است. این محورها عبارتند از :
مراد از هویت، گرانیگاه و رسالت هر دوره تحصیلی، نقاط کانونی مورد تاکید از غایات و مقاصد تربیتی و آموزشی است که تمایز بخش آن دوره با سایر دورههای تحصیلی بوده، ضمن توجه به یکپارچگی و وحدت رویکردی کلیت دوره 12 ساله تحصیلی، اولویتها و جهتگیریهای خاص هر دوره را متناسب با ویژگیها و سطح رشد متربیان خود مورد تأکید و اهتمام قرار میدهد؛ که در ظلّ مبانی نظری و یافتههای معتبر علمی و پژوهشی با رویکرد شبکه ای، اشتدادی و استمراری تعریف شده، خاستگاه اهداف و محتوای تربیتی و آموزشی و شاخصهای کلان شایستگیهای مورد انتظار از دانشآموزان هر دوره را تعیین میکند.
این اهداف بر اساس هویت، گرانیگاه و رسالت هر دورهی تحصیلی، علاوه بر اهداف مصوب سال 1397 و بهمنظور تکمیل و ارتقای آن و بهصورت تلفیقی و درهمتنیده با رویکرد فزاینده تدوین شده است. سطح دستیابی به اهداف، متناسب با ظرفیت، شرایط و تواناییهای ذهنی و عملی متربیان و در تعامل بین آنان و فعالین مدرسه به ویژه "تیم معلم-مربی" و "راهبران تربیتی و آموزشی کلاس" تعیین میشود.
محیطها و فضاهای تربیت و یادگیری اشاره به یک ساختمان بسته، خشک و بیروح نیست؛ از آنجایی که این گونه مکانها و فضاها با انسانها سر و کار دارند، یک ارگانیسم زنده ، فعال، امن، با نشاط، جذاب، مورد احترام و دارای هویت و تشخص است. به طوری که دانش آموزان در این موقعیتها متناسب با تواناییها و علایق خود بهترین کیفیت زندگی واقعی را تجربه و ظرفیتهای وجودی بالقوه آنها رشد و پیشرفت میکند. در الگوی تربیت کوثری، گونه های متنوع محیط و فضای تربیت و یادگیری با نگاه یکپارچه به اصول، بویژه به مقتضای دو اصل تناسب (متوازن و مناسب) و سنخیت (همگون و هم سنخ) برای تحقق هویت، گرانیگاه، رسالت و اهداف هریک از دوره های تحصیلی ابداع و طراحی شده است
زمان به عنوان ابزار، فرصت تحقق هویت،گرانیگاه، رسالت و اهداف مورد انتظار را برای متربی فراهم میسازد؛ بنابراین برای اجرای واحدهای تربیت و یادگیری جدید، که به عنوان مکمل واحدهای درسی در نظر گرفته شده است، علاوه بر ساعات آموزشی رسمی موجود، متناسب با شرایط و اقتضائات مدارس در سراسر کشور، مقرر شد تا ساعاتی را با رعایت انعطاف و ظرفیتهای محلی به ساعات رسمی افزوده شود. به طوری که این افزایش در بسیاری از کشورهای پیشرو در آموزش و پرورش جهان انجام گرفته است
در راستای تحقق کامل اهداف و با توجه به تواناییها، علایق، مسائل و نیازهای متنوع متربیان متناسب با اقتضائات و شرایط اجتماعی، جغرافیایی و اقتصادی مناطق مختلف کشور، نیاز به تولید منابع محتوایی و واحدهای تربیت و یادگیری در قالبهای مختلف است که در محیطها و فضاهای تربیت و یادگیری متنوع بهصورت انتخابی اجرا گردد. در این الگو واحدهای تربیت و یادگیری جدید با محتوای جذاب، جامع، کیفی و یکپارچه متناسب با رشد سنی متربیان هر دوره در سه گروه عناوین مشترک در هر چهار دوره تحصیلی، عناوین ویژه هر دوره تحصیلی و عناوین بسترساز تحقق اهداف هر دوره طراحی و طبقهبندی شده است.
در الگوی تربیت کوثری، به منظور بهینه سازی و ارتقای کیفیت تربیتی و آموزشی و تحقق واقعی اهداف، سازماندهی معلمان و مربیان ارجمند برای هر کلاس، در دو قالب متفاوت برای ابتدایی و متوسطه طراحی شده است: تیم معلم- مربی برای مقطع ابتدایی راهبر تربیتی و آموزشی کلاس برای مقطع متوسطه
مدیریت و راهبری مدرسه در نظام مدرسهداری وظیفه حمایت و پشتیبانی، کمک و تسهیلگری و نظارت مثبت و مؤثر را برعهده دارد بهگونهای که تحقق "مدرسه زندگی" را فراهم سازد.
نظام مستمر، پویا و بالنده جمع آوری شواهد و اطلاعات (کمی و کیفی) برای رسیدن به تصویری روشن و همه جانبه از وضعیت تربیت و یادگیری مدرسه در مسیر دست یابی متربیان به هویت، گرانیگاه، رسالت و اهداف دوره و چگونگی اصلاح و بهبود آن.
مراد از هویت، گرانیگاه و رسالت هر دوره تحصیلی، نقاط کانونی مورد تاکید از غایات و مقاصد تربیتی و آموزشی است که تمایز بخش آن دوره با سایر دورههای تحصیلی بوده، ضمن توجه به یکپارچگی و وحدت رویکردی کلیت دوره 12 ساله تحصیلی، اولویتها و جهتگیریهای خاص هر دوره را متناسب با ویژگیها و سطح رشد متربیان خود مورد تأکید و اهتمام قرار میدهد؛ که در ظلّ مبانی نظری و یافتههای معتبر علمی و پژوهشی با رویکرد شبکه ای، اشتدادی و استمراری تعریف شده، خاستگاه اهداف و محتوای تربیتی و آموزشی و شاخصهای کلان شایستگیهای مورد انتظار از دانشآموزان هر دوره را تعیین میکند.
این اهداف بر اساس هویت، گرانیگاه و رسالت هر دورهی تحصیلی، علاوه بر اهداف مصوب سال 1397 و بهمنظور تکمیل و ارتقای آن و بهصورت تلفیقی و درهمتنیده با رویکرد فزاینده تدوین شده است. سطح دستیابی به اهداف، متناسب با ظرفیت، شرایط و تواناییهای ذهنی و عملی متربیان و در تعامل بین آنان و فعالین مدرسه به ویژه "تیم معلم-مربی" و "راهبران تربیتی و آموزشی کلاس" تعیین میشود.
محیطها و فضاهای تربیت و یادگیری اشاره به یک ساختمان بسته، خشک و بیروح نیست؛ از آنجایی که این گونه مکانها و فضاها با انسانها سر و کار دارند، یک ارگانیسم زنده ، فعال، امن، با نشاط، جذاب، مورد احترام و دارای هویت و تشخص است. به طوری که دانش آموزان در این موقعیتها متناسب با تواناییها و علایق خود بهترین کیفیت زندگی واقعی را تجربه و ظرفیتهای وجودی بالقوه آنها رشد و پیشرفت میکند. در الگوی تربیت کوثری، گونه های متنوع محیط و فضای تربیت و یادگیری با نگاه یکپارچه به اصول، بویژه به مقتضای دو اصل تناسب (متوازن و مناسب) و سنخیت (همگون و هم سنخ) برای تحقق هویت، گرانیگاه، رسالت و اهداف هریک از دوره های تحصیلی ابداع و طراحی شده است
زمان به عنوان ابزار، فرصت تحقق هویت،گرانیگاه، رسالت و اهداف مورد انتظار را برای متربی فراهم میسازد؛ بنابراین برای اجرای واحدهای تربیت و یادگیری جدید، که به عنوان مکمل واحدهای درسی در نظر گرفته شده است، علاوه بر ساعات آموزشی رسمی موجود، متناسب با شرایط و اقتضائات مدارس در سراسر کشور، مقرر شد تا ساعاتی را با رعایت انعطاف و ظرفیتهای محلی به ساعات رسمی افزوده شود. به طوری که این افزایش در بسیاری از کشورهای پیشرو در آموزش و پرورش جهان انجام گرفته است
در راستای تحقق کامل اهداف و با توجه به تواناییها، علایق، مسائل و نیازهای متنوع متربیان متناسب با اقتضائات و شرایط اجتماعی، جغرافیایی و اقتصادی مناطق مختلف کشور، نیاز به تولید منابع محتوایی و واحدهای تربیت و یادگیری در قالبهای مختلف است که در محیطها و فضاهای تربیت و یادگیری متنوع بهصورت انتخابی اجرا گردد. در این الگو واحدهای تربیت و یادگیری جدید با محتوای جذاب، جامع، کیفی و یکپارچه متناسب با رشد سنی متربیان هر دوره در سه گروه عناوین مشترک در هر چهار دوره تحصیلی، عناوین ویژه هر دوره تحصیلی و عناوین بسترساز تحقق اهداف هر دوره طراحی و طبقهبندی شده است.
در الگوی تربیت کوثری، به منظور بهینه سازی و ارتقای کیفیت تربیتی و آموزشی و تحقق واقعی اهداف، سازماندهی معلمان و مربیان ارجمند برای هر کلاس، در دو قالب متفاوت برای ابتدایی و متوسطه طراحی شده است: تیم معلم- مربی برای مقطع ابتدایی راهبر تربیتی و آموزشی کلاس برای مقطع متوسطه
نظام مدرسهداری وظیفه حمایت و پشتیبانی، کمک و تسهیلگری و نظارت مثبت و مؤثر را برعهده دارد بهگونهای که تحقق "مدرسه زندگی" را فراهم سازد.
نظام مستمر، پویا و بالنده جمع آوری شواهد و اطلاعات (کمی و کیفی) برای رسیدن به تصویری روشن و همه جانبه از وضعیت تربیت و یادگیری مدرسه در مسیر دست یابی متربیان به هویت، گرانیگاه، رسالت و اهداف دوره و چگونگی اصلاح و بهبود آن.
یکی از محورها را انتخاب کنید…
الگوی تربیت کوثری برنامه درسی و تربیتی مدارس برخوردار از روحیه تحولخواه و جهادی در تربیت اسلامی مطلوب است.
